Digitale collecties

Overzicht

Met het oog op het overzicht in de veelheid van materialen wordt op deze website onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten digitale collecties. Het hier gevolgde criterium van de materiële vorm – boeken, archiefdocumenten en afbeeldingen – schept enige orde, maar tegelijk kan men boeken niet los zien van andere informatiedragers als archiefstukken of afbeeldingen. Alleen al gezien de hoeveelheid digitale bibliotheken is het zinvol om allereerst deze categorie apart te behandelen. Tegelijk moet men er rekening mee houden dat ook bibliotheken archieffondsen beheren en digitaal ontsluiten. Menige digitale collectie presenteert juist een scala aan verschillende soorten bronnen. Ondanks deze voorbehouden is er toch ook een pagina gekomen voor digitale archieven. Met het groeien van het zicht op het aantal en de vorm van digitale verzamelingen op rechtshistorisch gebied zal hier de presentatie aangepast worden. Virtuele tentoonstellingen komen apart ter sprake.

Digitalisering en cultureel erfgoed zijn eveneens een thema dat op een speciale pagina ter sprake. Een overzicht van het brede veld Digital Humanities kon niet achterblijven.

Deze pagina betreft collecties met afbeeldingen. Commerciële en alleen met licentie toegankelijke databases zijn hier niet opgenomen, beperkte toegang wordt hier uitdrukkelijk vermeld. Een overzicht met een aantal portals voor gedigitaliseerde erfgoedcollecties is het eerste onderdeel, en vervolgens vindt men hier de klassieke rechtsiconografische verzamelingen, maar ook bijzondere onderwerpen als de verlucht handschriften van de Sachsenspiegel, embleemboeken, portretten en festival books.

Portalsites

Rechtsiconografische databanken

Onder de hulpmiddelen voor iconografisch onderzoek valt bijvoorbeeld het Reallexikon zur Deutschen Kunstgeschichte te noemen, dat online toegankelijk is. Een deel van de website van de Index of Medieval Art te Princeton is online vrij toegankelijk, het geheel slechts bij erop geabonneerde bibliotheken en bij de weinige instituten met een compleet exemplaar (Dumbarton Oaks, Washington, DC; Getty Center, Los Angeles; Kunsthistorisch Instituut, Utrecht).

Iconclass biedt eveneens een systematische indeling van onderwerpen, maar deze is wel vrij toegankelijk. Het is vaak handig om eerst een concrete database met afbeeldingen te bezoeken met de classificaties van Iconclass. De Arts and Architecture Thesaurus van het Getty Center biedt een volgend classificatiesysteem waarvan ook een Nederlandse versie bestaat. Zeer boeiend is de Iconographic Database van het Warburg Institute in Londen.

Algemene databases met historische afbeeldingen – alfabetisch op land geordend

Voor verder kunsthistorisch onderzoek vallen de volgende linksverzamelingen te noemen

Sommige producenten van software voor digitale collecties bieden al dan niet complete overzichten aan van concreet gebruik, hier alfabetisch geordend op firmanaam:

Thematische verzamelingen

Een uitzonderlijke plaats wordt in de rechtsiconografie traditioneel toebedeeld aan de verluchte handschriften van de Sachsenspiegel, het invloedrijke boek van Eike von Repgow uit de dertiende eeuw over het recht in Saksen:

Een bijzondere bron uit de vroegmoderne periode zijn de embleemboeken, een genre dat de jurist en humanist Andrea Alciato (1492-1550) in het leven riep met zijn Emblemata (1531). Emblemen zijn afbeeldingen met een zinnespreuk of motto en uitleg ervan in dichtvorm. Hier deels met Iconclass doorzoekbare collecties van gedigitaliseerde embleemboeken:

Afbeeldingen van juristen zijn een geliefd onderwerp. Er zijn enkele databases waarin men portretten van vele juristen uit vroeger tijden kan vinden:

Onder festival books verstaat men gelegenheidspublicaties rond feesten en gebeurtenissen als troonsbestijgingen, Blijde Inkomsten, vredesluitingen, huwelijken en begrafenissen, momenten waarop de macht wordt gerepresenteerd of begroet met pracht en praal, en ook vaak beelden van recht en justitie worden getoond of gesuggereerd. Vanwege de vaak fraaie illustraties vormen festival books ook een bron voor de rechtsiconografie.