Digitale collecties

Overzicht

Met het oog op het overzicht in de veelheid van materialen wordt op deze website onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten digitale collecties. Het hier gevolgde criterium van de materiële vorm – boeken, archiefdocumenten en afbeeldingen – schept enige orde, maar tegelijk kan men boeken niet los zien van andere informatiedragers als archiefstukken of afbeeldingen. Alleen al gezien de hoeveelheid digitale bibliotheken is het zinvol om allereerst deze categorie apart te behandelen. Tegelijk moet men er rekening mee houden dat ook bibliotheken archieffondsen beheren en digitaal ontsluiten. Menige digitale collectie presenteert juist een scala aan verschillende soorten bronnen. Ondanks deze voorbehouden is er toch ook een pagina gekomen voor digitale archieven. Met het groeien van het zicht op het aantal en de vorm van digitale verzamelingen op rechtshistorisch gebied zal hier de presentatie aangepast worden. Virtuele tentoonstellingen komen apart ter sprake.

Deze pagina betreft collecties met afbeeldingen. Hier vindt men de klassieke rechtsiconografische verzamelingen, maar ook bijzondere onderwerpen als de Sachsenspiegel, embleemboeken, portretten en festival books.

Portalsites

  • MICHAEL: Multilingual Inventory of Cultural Heritage in Europe – een site om naar gedigitaliseerd erfgoed te zoeken, ook nog apart voor Duitsland en Spanje
  • MEMORar: Fondos históricos, Ministerio de Cultura – een portal voor gedigitaliseerd erfgoed in Argentijnse archieven, bibliotheken en musea
  • Faro, Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed – een portal over Vlaams erfgoed, met overzichten van digitale collecties en erfgoedportals; viertalige interface
  • Canadian National Digital Heritage Index (CNDHI) – een tweetalige database om naar digitale collecties in Canada te zoeken
  • Dansk Kulturarv – een centraal platform voor gedigitaliseerde collecties van Deense culturele instellingen
  • Kulturerbe Digital – deze website biedt een goed doorzoekbaar overzicht van Duitse projecten; interface Duits, Engels en Frans
  • Finna – zoeken in de collecties van Finse archieven, musea en bibliotheken; interface Fins, Zweeds en Engels
  • Patrimoine numérique – het MICHAEL-portal voor gedigitaliseerde verzamelingen in Frankrijk
  • Hungaricana – een digitaal portal voor collecties van Hongaarse archieven, bibliotheken en musea; interface Hongaars en Engels
  • Internet Culturale – een portal voor digitale collecties van Italiaanse bibliotheken
  • Het Geheugen van Nederland – een portal tot tientallen digitale collecties, met daarbij met name beeldcollecties
  • Collectie Nederland: Musea, Monumenten en Archeologie, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed – afbeeldingen van voorwerpen in musea, van monumenten en archeologische vondsten
  • DigitalNZ – een portalsite voor digitale collecties in Nieuw-Zeeland
  • Kulturpool – een portal voor cultuurhistorische instellingen in Oostenrijk met een overzicht van en een zoekinterface voor hun digitale collecties; interface Duits en Engels
  • Scottish Distributed Digital Library – een portal voor digitale collecties in Schotland
  • Hispana – een portal voor digitale collecties in Spanje, met een database van gedigitaliseerde collecties
  • Memória Digital de Catalunya – een portal voor tientallen Catalaanse digitale collecties bibliotheken, musea en enkele archieven, er is een handig overzicht van digitale collecties op de site Col-lecions especials des biblioteques de Catalunya; interface Catalaans, Spaans en Engels
  • Sondera – een zoekportaal voor Zweedse archieven, bibliotheken en audiovisuele collecties; interface Zweeds en Engels
  • Digicoord – een portal met een overzicht van Zwitserse projecten; interface Frans en Duits
  • Global Memory Net, Simmons College, Boston, MA – een portal met per land en thema een selectie aan digitale collecties wereldwijd

Rechtsiconografische databanken

Onder de hulpmiddelen voor iconografisch onderzoek valt bijvoorbeeld het Reallexikon zur Deutschen Kunstgeschichte te noemen, dat online toegankelijk is. Een deel van de website van de Index of Christian Art te Princeton is online vrij toegankelijk, het geheel slechts bij erop geabonneerde bibliotheken en bij de weinige instituten met een compleet exemplaar (Dumbarton Oaks, Washington, D.C.; Getty Center, Los Angeles; Kunsthistorisch Instituut, Utrecht).

Iconclass biedt eveneens een systematische indeling van onderwerpen, maar deze is wel vrij toegankelijk. Het is vaak handig om eerst een concrete database met afbeeldingen te bezoeken met de classificaties van Iconclass. De Arts and Architecture Thesaurus van het Getty Center biedt een volgend classificatiesysteem waarvan ook een Nederlandse versie bestaat. Zeer boeiend is de Iconographic Database van het Warburg Institute in Londen.

Algemene databases met historische afbeeldingen – alfabetisch op land geordend

Een schat aan relevante weblinks is bijeengebracht door Margaret Vail Anderson op de afbeeldingenpagina van haar website Digital Librarian.

Voor verder kunsthistorisch onderzoek vallen de volgende linksverzamelingen te noemen

Sommige producenten van software voor digitale collecties bieden al dan niet complete overzichten aan van concreet gebruik, hier alfabetisch geordend op firmanaam:

Thematische verzamelingen Een uitzonderlijke plaats wordt in de rechtsiconografie traditioneel toebedeeld aan de verluchte handschriften van de Sachsenspiegel, het invloedrijke boek van Eike von Repgow uit de dertiende eeuw over het recht in Saksen:

Een bijzondere bron uit de vroegmoderne periode zijn de embleemboeken, een genre dat de jurist en humanist Andrea Alciato (1492-1550) in het leven riep met zijn Emblemata (1531). Emblemen zijn afbeeldingen met een zinnespreuk of motto en uitleg ervan in dichtvorm. Hier deels met iconclass doorzoekbare collecties van gedigitaliseerde embleemboeken:

Afbeeldingen van juristen zijn een geliefd onderwerp. Er zijn enkele databases waarin men portretten van vele juristen uit vroeger tijden kan vinden. Het RKD verwijst naar verdere beelddatabanken:

Onder festival books verstaat men gelegenheidspublicaties rond feesten en gebeurtenissen als troonsbestijgingen, Blijde Inkomsten, vredesluitingen, huwelijken en begrafenissen, momenten waarop de macht wordt gerepresenteerd of begroet met pracht en praal, en ook vaak beelden van recht en justitie worden getoond of gesuggereerd, en daardoor een bron ook voor de rechtsiconografie omdat deze werken vaak fraai zijn geïllustreerd.

  • Early Modern Festival Books, Oxford University – een repertorium  voor vijf bibliotheken en een digitale bibliotheek als uitgebreide versie van Festivals and Ceremonies. A Bibliography of Works Relating to Court, Civic and Religious Festivals in Europe 1500-1800, Helen Watanabe-O’Kelly en Anne Simon (ed.) (Londen 2000) met drieduizend boeken in twaalf talen
  • Renaissance Festival Books, British Library en University of Warwick – zo’n 250 van de tweeduizend gedrukte werken in deze bibliotheek over festiviteiten tussen 1475 en 1700
  • Festival books, Special Collections, The Getty Research Institute – met 1300 gedigitaliseerde werken
  • Festkultur Online, Herzog-August-Bibliothek, Wolfenbüttel – 314 boeken, met veel achtergrondinformatie en Iconclass voor thematisch zoeken naar afbeeldingen