Paleografie

Paleografie is een van de historische hulpwetenschappen met een zeer praktisch karakter, het ontcijferen en omzetten in leesbare tekst van oud schrift. Op deze pagina vindt u niet een handleiding om oud schrift te leren lezen, maar wel een handig overzicht van online handleidingen, die soms vergezeld gaan met zeer royale verzamelingen afbeeldingen. Bij elke handleiding geef ik aan welke periode en land centraal staat, en of daarbij handschriften of archiefstukken – of beide – aan de orde komen.

Middeleeuwen algemeen

  • Medieval handwriting: Links, Diane Tillotson – een goed overzicht op een ook verder aanbevelenswaardige site
  • Earlier Latin Manuscripts, National University of Ireland, Galway – voor onderzoek naar handschriften van vòòr 800, gebaseerd op E.A. Loewe’s Codices Latini Antiquiores
  • School, Virtual Hill Museum and Manuscript Library – met momenteel zowel Westerse als Syrische handschriften, met verder bijvoorbeeld een handig lexicon voor termen rond handschriften
  • Ad fontes, Universität Zürich – met ook een database versie van Adriano Cappelli’s Lexicon abbreviaturarum / Dizionario di abbreviature latine ed italiane
  • Enigma, Ciham, Lyon/CNRS – Marjorie Burghart ontwikkelde een tool om incomplete woorden in Latijn te ontcijferen, interface in tien talen; ook ontwikkelde ze twee online oefeningen (1299-1300 en 1308) bij een project over rekeningen uit de Savoye (Castellanie, Comptes des châtellenies savoyardes)

Apps voor paleografie

Vroegmoderne tijd (1500-1800)

  • Script Tutorials, Brigham Young University – Duitse, Engelse, Franse, Italiaanse, Nederlandse – nog niet actief -, Portugese en Spaanse documenten, en dan ook nog Latijnse teksten op dit goed voorziene portal; interface Engels en brontalen
  • Diccionario de Abreviaturas Novohispanas, Universidad Autonomo de Mexico – vroegmoderne Spaanse en Latijnse afkortingen in (koloniale) archiefstukken, met veel voorbeelden en bibliografie

Duitsland

  • Kurrentschrift – een van de handleidingen om dit cursieve Duitse schrift te lezen, hier aan de hand van gedichten
  • Paläographie Online, Peter Orth (Universität Erlangen) en Georg Vogeler (LMU, München) – vooral middeleeuwse bronnen
  • Paläographisches Lesetraining, Thomas Frenz, Passau – voor Latijnse teksten van de vijfde tot de twintigste eeuw;

Frankrijk

Italië

Nederland en België

Noorwegen

Polen

Spanje

  • Scriptorium, Contra Taedium, Universitat de Barcelona – een handleiding in het Catalaans voor Spaanse middeleeuwse bronnen
  • Grafos, Universidad de Castilla-La Mancha – een portal voor de historische hulpwetenschappen met daarbij ook paleografie door de eeuwen
  • Spanish Palaeography, Dominican Institute, City University of New York – bronnen van de veertiende tot en met de achttiende eeuw; interface Spaans en Engels

Verenigd Koninkrijk

Zweden